Nướu răng là gì? Cấu tạo và chức năng của nướu

Nướu là phần mô mềm bao quanh chân răng và xương ổ răng. Đây là bộ phận đảm nhận nhiều chức năng quan trọng trong hệ thống răng miệng. Vậy nướu là gì? Bộ phận này có cấu tạo như thế nào và chức năng ra sao? Cùng Nha Khoa Kim tìm hiểu sâu hơn qua bài viết dưới đây.

Nướu là gì?

Nướu (hay còn gọi là lợi, nú răng) là phần niêm mạc bao bọc xung quanh xương ổ răng và chân răng (cả hàm trên và hàm dưới). Chúng ôm sát cổ răng và kéo dài từ cổ răng cho đến đáy hành lang miệng.

Nướu là phần niêm mạc bao bọc xung quanh răng

Cấu tạo của nướu răng

Nướu có cấu tạo gồm 8 phần. Cụ thể như sau:

Nướu viền

Nướu viền còn gọi là nướu tự do hay nướu rời. Đây là lớp mô mềm bao quanh cổ răng và không dính liền với răng, có thể dùng cây thăm dò để tách nướu ra khỏi mặt răng. 

Nướu viền có bề rộng khoảng 1 – 1.6mm, được ngăn cách với nướu dính bằng một rãnh nhỏ, gọi là rãnh nướu rời và có dạng hình chữ V.

Nướu dính

Nướu dính trải dài từ rãnh nướu rời đến phần tiếp nối nướu với niêm mạc xương ổ răng. Phần nướu này có bề rộng từ 0.5 – 6mm, bề mặt nướu có chấm nhỏ li ti da cam. 

Nướu dính không có mô liên kết, có nhiều bó sợi collagen nên bám chặt vào răng và xương ổ răng, chiếm diện tích nhiều nhất là ở vùng răng cửa.

Rãnh nướu

Rãnh nướu là đường lõm cạn trên bề mặt nướu, ngăn cách giữa nướu tự do và nướu dính. Rãnh nướu chỉ có ở 30 – 40% người trưởng thành, tương ứng với đáy khe nướu.

Khe nướu

Khe nướu là giới hạn giữa nướu tự do và bề mặt răng, có dạng hình chữ V và gồm nhiều biểu mô kết nối giữa răng và nướu. Khe nướu có cấu tạo gồm 2 vách: vách mềm (nướu tự do) và cách cứng (bề mặt răng). Khe nướu khỏe mạnh có độ sâu không vượt quá 2 – 3mm.

Nướu sừng hóa

Nướu sừng hóa là lớp nướu bám vào răng gần nhất, kéo dài từ bờ viền nướu đến đường tiếp giáp giữa nướu và niêm mạc (bao gồm cả nướu tự do và nướu dính). Nướu sừng hóa có chiều cao từ 1 – 9mm và tăng dần theo thời gian.

Với những trường hợp răng lệch ra ngoài như răng nanh, răng khểnh, răng cối thì nướu sừng hóa thường rất ngắn.

Đường tiếp nối nướu và niêm mạc

Đường tiếp nối nướu và niêm mạc là đường cong có hình vỏ sò, ngăn cách nướu sừng hóa và niêm mạc xương ổ răng. Bạn có thể dễ dàng nhận biết đường tiếp nối này bằng cách lấy tay kéo nhẹ môi/má ra ngoài sẽ thấy niêm mạc ổ xương răng. Chúng có màu đỏ sậm và trên bề mặt không có những chấm li ti như da cam.

Gai nướu

Gai nướu hay còn gọi là nhú nướu, nướu kẽ răng, là phần nướu nằm ở giữa 2 răng liên tiếp, có dạng hình tháp, giúp làm đầy khoảng trống giữa các răng. Gai nướu có 2 loại: gai nướu ngoài và gai nướu trong, được kết nối với nhau bằng yên nướu.

Lõm nướu

Lõm nướu là cách rãnh dọc, song song với trục dài của các răng bên cạnh, có vị trí nằm giữa các răng trong vùng nướu dính.

Cấu tạo của nướu sẽ bao gồm 8 phần khác nhau

Nướu răng có chức năng gì?

Trong khoang miệng, nướu răng có ý nghĩa vô cùng quan trọng

• Nướu răng là bộ phận tạo thành mô nha chu, giúp nâng đỡ và giữ răng đứng vững trên cung hàm.
• Nướu răng tạo ra hành lang liên kết các răng trên cung hàm với nhau thành một vòng xung răng đồng nhất, liên tục.
• Nhờ biểu mô kết nối xung quanh cổ răng và dính với bề mặt răng mà nướu răng duy trì liên kết với niêm mạc miệng.
• Bao bọc, bảo vệ xương hàm và chân răng trước sự xâm nhập, tấn công của các loại vi khuẩn gây hại cho sức khỏe răng miệng.

Nướu có chức năng liên kết, nâng đỡ và bảo vệ răng giúp răng ổn định trên cung hàm

Tổng hợp tình trạng nướu răng có vấn đề

Mô nướu phản ánh trực tiếp sức khỏe khoang miệng. Khi màu sắc, hình dạng hoặc cảm giác thay đổi, cơ thể đang gửi tín hiệu cảnh báo. Nha Khoa Kim tổng hợp các biểu hiện thường gặp nhằm giúp bạn nhận diện sớm nguy cơ, chủ động xử trí phù hợp.

Nướu răng bị chảy máu

Hiện tượng nướu răng chảy máu xuất hiện khi mao mạch dưới biểu mô bị tổn thương do mảng bám tích tụ. Nếu nướu răng hay chảy máu hoặc nướu răng tự nhiên chảy máu dù không va chạm, nguy cơ viêm nha chu tăng cao.

Nướu răng nổi cục thịt

Khối mô lồi bất thường khiến nhiều người lo lắng. Trường hợp nướu răng có thịt dư có thể liên quan phản ứng tăng sinh do kích thích kéo dài. Tuy nhiên, nếu kèm đau, chảy máu, cần thăm khám chuyên khoa để loại trừ tổn thương nghiêm trọng.

Nướu răng bị đen

Sắc tố sẫm màu xuất hiện có thể do melanin tăng sinh hoặc lắng đọng kim loại. Ở trẻ nhỏ, nướu răng bé bị đen hoặc nướu răng trẻ bị đen thường khiến phụ huynh băn khoăn. Nha Khoa Kim đánh giá kỹ yếu tố di truyền trước khi chỉ định can thiệp thẩm mỹ.

Nướu răng bị đỏ

Mô lợi khỏe mạnh có màu hồng nhạt. Khi nướu răng màu đỏ đậm, bề mặt căng bóng, đây thường là dấu hiệu viêm cấp. Nếu kèm sưng đau, chảy máu, cần kiểm tra mảng bám vi khuẩn nhằm ngăn tổn thương lan rộng.

Nướu răng bị trắng

Một số trường hợp ghi nhận nướu răng màu trắng hoặc nướu răng có đốm trắng. Biểu hiện này có thể liên quan thiếu máu cục bộ tại chỗ, tổn thương niêm mạc, hoặc biến đổi tiền ung thư. Trang web khuyến nghị theo dõi sát khi vùng trắng kéo dài quá hai tuần.

Nướu răng có mủ

Ổ viêm sâu có thể tạo túi chứa dịch. Tình trạng nướu răng có mủ không đau thường khiến người bệnh chủ quan. Thực tế, vi khuẩn vẫn phá hủy mô nâng đỡ răng âm thầm. Điều trị cần dẫn lưu, làm sạch túi nha chu, kết hợp kháng sinh theo chỉ định.

Nướu răng bé có chấm trắng

Ở trẻ nhỏ, nướu răng bé có chấm trắng thường liên quan nang mọc răng hoặc tích tụ keratin. Nếu kèm nướu răng bé bị sưng, phụ huynh nên đưa trẻ khám sớm nhằm loại trừ nhiễm trùng. Đa số trường hợp lành tính, tự cải thiện khi răng trồi lên.

Nướu răng bị bầm tím

Mảng tím sẫm xuất hiện sau va chạm hoặc rối loạn đông máu. Nếu bầm kéo dài không rõ nguyên nhân, cần xét nghiệm thêm để đánh giá bệnh lý toàn thân. Nha Khoa Kim lưu ý không tự ý chích vỡ vùng tụ máu.

Nướu răng có lỗ

Lỗ nhỏ trên lợi thường là đường thoát dịch từ ổ nhiễm khuẩn quanh chân răng. Biểu hiện này báo hiệu áp xe mạn tính. Nha Khoa Kim khuyến nghị chụp phim kiểm tra tủy nhằm xác định nguồn gốc nhiễm trùng.

Nướu răng có cục cứng

Cảm giác khối rắn dưới nướu có thể liên quan u xơ, vôi hóa hoặc tăng sản mô liên kết. Khi kích thước tăng nhanh, cần sinh thiết đánh giá bản chất tế bào. Phát hiện sớm giúp bảo tồn cấu trúc quanh răng.

Nướu răng bị loét

Vết trợt nông gây đau rát thường do sang chấn cơ học hoặc nhiệt. Nếu loét tái diễn nhiều lần, nên kiểm tra yếu tố miễn dịch, thiếu vi chất. Điều trị tập trung giảm kích thích, hỗ trợ tái tạo biểu mô.

Nướu răng bị ngứa

Cảm giác ngứa nhẹ đôi khi xuất hiện khi mảng bám tích tụ. Tuy nhiên, nướu răng hay bị chảy máu kèm ngứa có thể báo hiệu viêm mạn tính tiến triển. Làm sạch chuyên sâu giúp cải thiện rõ rệt triệu chứng.

Nướu răng bị teo

Sự thu hẹp mô lợi làm lộ chân răng, tăng nhạy cảm. Nguyên nhân thường do chải răng sai kỹ thuật hoặc viêm kéo dài. Nha Khoa Kim đánh giá mức độ mất bám dính trước khi cân nhắc ghép mô liên kết.

Nướu răng bị tụt

Khi bờ lợi di chuyển xuống phía chân răng, nguy cơ sâu chân răng tăng cao. Tình trạng này ảnh hưởng thẩm mỹ, gây ê buốt khi ăn uống lạnh. Can thiệp sớm giúp ngăn tiêu xương lan rộng.

Nướu răng bị xước

Tổn thương bề mặt có thể do tăm xỉa, bàn chải cứng. Vết xước nhỏ thường tự lành nếu giữ vệ sinh tốt. Tuy nhiên, kích thích lặp lại nhiều lần có thể dẫn đến viêm.

Nướu răng bị chảy xệ

Mô lợi lỏng lẻo, mất độ săn chắc thường gặp ở người viêm nha chu lâu năm. Sự suy giảm nâng đỡ khiến răng kém ổn định. Trang web khuyến nghị điều trị sớm nhằm phục hồi chức năng ăn nhai bền vững.

Các bệnh lý thường gặp ở nướu

Các bệnh lý thường gặp ở nướu là bệnh gì? Chúng có nguy hiểm không? 

Viêm nướu

Viêm nướu là giai đoạn khởi phát của viêm nha chu. Bệnh lý này xảy ra khi có mảng bám, cao răng và vi khuẩn tích tụ trên bề mặt răng, khiến nướu bị sưng tấy, mẩn đỏ và chảy máu. Viêm nướu có thể nhận biết thông qua một số biểu hiện sau:

• Nướu có màu đỏ tím hoặc tím thẫm.
• Sưng nướu răng.
• Dễ bị chảy máu khi vệ sinh răng miệng.
• Trường hợp viêm nướu nặng phần nướu bị viêm có thể tự chảy máu.

Viêm nướu là giai đoạn đầu của viêm nha chu do cao răng và các mảng bám trên răng gây ra

Viêm nha chu

Viêm nha chu là tình trạng nhiễm trùng nướu nghiêm trọng, làm mô mềm, xương và mô nâng đỡ bao bọc quanh răng bị tổn thương. Nếu để tình trạng này kéo dài, viêm nha chu có thể phá hủy xương, làm răng lung lay và có nguy cơ mất răng vĩnh viễn.

Dưới đây là một số triệu chứng của bệnh lý viêm nha chu:

• Nướu có màu đỏ tươi/sẫm hoặc tím đậm.
• Nướu sưng tấy.
• Khi sờ vào có cảm giác mềm.
• Dễ bị chảy máu.
• Hôi miệng.
• Giữa răng và nướu xuất hiện mủ.
• Răng lung lay, cảm thấy đau khi ăn nhai.
• Giữa răng có khoảng trống hình tam giác màu đen.
• Tụt nướu.
• Xung quanh cổ răng và lợi có những túi dịch chứa đầy mủ.

Viêm nha chu là tình trạng nhiễm trùng nướu nghiêm trọng

Nướu răng của người bình thường, khỏe mạnh

Nướu răng khỏe mạnh cực kỳ quan trọng trong việc bảo vệ và hỗ trợ chức năng, sức khỏe của răng miệng. Nướu răng khỏe mạnh có thể nhận biết qua các đặc điểm sau đây:

Màu sắc

Thông thường, nướu răng khỏe mạnh sẽ có màu hồng sẫm hoặc hồng san hô. Tùy vào cơ địa mỗi người mà màu sắc của nướu răng có thể thay đổi dựa trên các yếu tố như sắc tố tự nhiên của da, độ dài, độ sừng hóa của biểu mô, lưu lượng máu, tác dụng phụ của thuốc.

Nướu thấy nướu có màu trắng, đỏ, xanh  lam thì có thể là dấu hiệu cảnh báo cho viêm nướu hoặc các bệnh lý về nướu.

Bề mặt nướu

Nướu bình thường sẽ có bề mặt nhiều lấm tấm da cam. Một khi nướu không được khỏe những chấm nhỏ này sẽ giảm dần hoặc mất đi.

Hình dạng nướu

Nướu khỏe mạnh, không mắc bệnh lý có viền nướu mỏng, sắc nét, ôm sát vào chân răng, có hình cong/vỏ sò. Khi vệ sinh răng miệng hoặc thăm dò nha khoa nướu không xảy ra phản ứng như chảy máu, đau,…

Độ bền của nướu

Khi dùng tay sờ trực tiếp nướu săn chắc, có độ đàn hồi, có viền di động nhẹ. Quan sát bằng mắt thường sẽ thấy nướu dính chặt vào các mô cứng bên dưới, ôm sát vào chân răng.

Khe nướu

Khe nướu khỏe mạnh thường có độ sâu từ 1 – 3mm, khi thăm khám không chảy máu và không phát hiện dòng dịch nướu. Nếu khe nướu sâu hơn 4mm có thể là biểu thị của tình trạng viêm nha chu.

Màu sắc và hình dạng của nướu có thể cho biết được sức khỏe của chúng

Làm sao để nướu răng luôn được khỏe mạnh

Để nướu răng luôn được khỏe mạnh bạn có thể áp dụng các cách chăm sóc dưới đây:

Vệ sinh răng miệng đúng cách

Đánh răng 2 lần mỗi ngày bằng bàn chải lông mềm. Đánh răng nhẹ nhàng từ trong ra ngoài theo chiều dọc và xoay tròn. Xoay bàn chải ở cả 3 mặt để đảm bảo toàn bộ bề mặt răng được vệ sinh sạch sẽ. Sử dụng thêm chỉ nha khoa và nước súc miệng để làm sạch thức ăn bị mắc kẹt ở kẽ răng.

Không hút thuốc lá

Người thường xuyên hút thuốc lá có nguy cơ bị viêm nha chu cao hơn gấp 3 lần so với người bình thường. Vì vậy, bạn nên từ bỏ thói quen này để giữ răng nướu luôn được khỏe mạnh.

Có chế độ ăn uống lành mạnh

Một chế độ ăn nhiều rau xanh, trái cây, các loại đậu, quả hạch, dầu thực vật, cá,…không chỉ cung cấp cho cơ thể các chất dinh dưỡng cần thiết mà còn giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh răng miệng.

Thăm khám răng miệng định kỳ

Bạn nên thăm khám răng miệng định kỳ 6 tháng/lần để bác sĩ nha khoa có thể kiểm tra, phát hiện và lấy cao răng. Xử lý từ những dấu hiệu đầu tiên sẽ giúp bạn kiểm soát tốt hơn các bệnh lý về răng miệng.

Vệ sinh răng miệng đúng cách và lấy cao răng định kỳ là cách bảo vệ và ngăn ngừa các bệnh lý về nướu hiệu quả

Tổng hợp các câu hỏi thường gặp về nướu răng

Nhiều người chỉ chú ý đến răng mà bỏ qua mô lợi bao quanh. Thực tế, thay đổi nhỏ tại vùng này có thể phản ánh vấn đề nghiêm trọng. Nha Khoa Kim tổng hợp các thắc mắc phổ biến nhằm giúp bạn hiểu rõ, xử trí đúng cách.

Nướu răng như thế nào được xem là khỏe mạnh?

Nướu răng bình thường có màu hồng nhạt, bề mặt săn chắc, ôm sát cổ răng. Khi chải răng không xuất hiện máu, không đau, không sưng, đây là dấu hiệu mô lợi ổn định. Nha Khoa Kim khuyến nghị kiểm tra định kỳ nhằm duy trì trạng thái cân bằng sinh học.

Vì sao nướu trở nên nhạy cảm?

Tình trạng nướu răng nhạy cảm thường khiến người bệnh khó chịu khi ăn nóng lạnh. Nguyên nhân có thể xuất phát từ mảng bám, tụt lợi hoặc thay đổi nội tiết. Trang web nhấn mạnh việc điều chỉnh kỹ thuật vệ sinh nhằm giảm kích thích kéo dài.

Lý do sưng nướu răng thường gặp là gì?

Lý do sưng nướu răng rất đa dạng, từ tích tụ cao răng đến chấn thương cơ học. Một số trường hợp sưng nướu răng nhưng không đau khiến nhiều người chủ quan. Tuy nhiên, vi khuẩn vẫn âm thầm phá hủy mô nâng đỡ nếu không điều trị kịp thời.

Phụ nữ mang thai có dễ viêm lợi không?

Sưng nướu răng khi mang thai xuất hiện do thay đổi nội tiết làm tăng phản ứng viêm. Nếu không kiểm soát tốt, viêm nướu răng khi mang thai có thể tiến triển nhanh hơn bình thường. Nha Khoa Kim khuyến nghị chăm sóc răng miệng kỹ lưỡng trong suốt thai kỳ.

Khi nướu răng bị trầy xước có nguy hiểm không?

Nướu răng bị trầy xước thường do bàn chải cứng hoặc thao tác mạnh. Vết thương nhỏ có thể tự hồi phục nếu giữ vệ sinh sạch. Tuy nhiên, kích thích lặp lại nhiều lần có thể dẫn đến viêm, tăng nguy cơ tụt lợi về sau.

Hy vọng qua những thông tin mà bài viết trên cung cấp đã giúp bạn hiểu rõ hơn về nướu là gì cũng như cấu tạo và chức năng của nướu. Việc bảo vệ và duy trì nướu răng khỏe mạnh có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Vì vậy, khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường về nướu, bạn nên đến ngay phòng khám Nha Khoa Kim để được các bác sĩ thăm khám và điều trị kịp thời.