Khô miệng không chỉ là cảm giác khó chịu thông thường mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe răng miệng và sức khỏe toàn thân. Vậy khô miệng do đâu mà ra? Cách điều trị như thế nào? Cùng Nha Khoa Kim tìm hiểu về vấn đề này ngay trong bài viết dưới đây.
Nội Dung Chính
Khô miệng là gì?
Khô miệng là tình trạng tuyến nước bọt không sản xuất đủ lượng nước bọt cần thiết để giữ ẩm khoang miệng. Bệnh sẽ có một số triệu chứng như: khô niêm mạc miệng và cổ họng, nước bọt đặc dính, hơi thở có mùi hôi, giảm vị giác, thường xuyên cảm thấy khát nước,…
Khô miệng (hay khô họng) là tình trạng tuyến nước bọt sản sinh kém không đủ để giữ ẩm cho khoang miệng
Triệu chứng của khô miệng
Khô miệng không phải là bệnh mà là dấu hiệu cảnh báo cho một vấn đề sức khỏe nào đó. Có rất nhiều nguyên nhân gây khô miệng nhưng thường gặp nhất là:
Tác dụng phụ của thuốc
Chứng khô họng có thể là tác dụng phụ của một số loại thuốc điều trị. Điển hình như thuốc giảm đau, giãn cơ, thuốc chống nghẹt mũi; thuốc chống trầm cảm, lo âu; thuốc chống dị ứng nhóm histamin,…
Điều trị ung thư
Một số loại thuốc hóa trị có thể ảnh hưởng đến hoạt động của tuyến nước bọt gây giảm tiết. Tuy nhiên, bạn không cần quá lo lắng, sau khi điều trị chức năng của tuyến nước bọt sẽ trở lại bình thường. Riêng trường hợp điều trị ung thư đầu cổ bằng xạ trị, có thể gây tổn thương tuyến nước bọt tạm thời hoặc vĩnh viễn.
Chấn thương vùng đầu cổ
Chấn thương vùng đầu cổ có thể gây tổn thương thần kinh và dẫn đến chứng khô miệng. Một số dây thần kinh làm nhiệm vụ dẫn truyền tín hiệu giữa não và tuyến nước bọt. Nếu một trong số những dây thần kinh này bị tổn thương, não sẽ không thể truyền tín hiệu sản xuất nước bọt cho tuyến nước bọt được nữa.
Hội chứng Sjogren
Sjogren là sự rối loạn của hệ miễn dịch, trong đó bạch cầu sẽ tấn công tuyến nước bọt và tuyến lệ gây khô miệng và khô mắt. Ngoài ra, những người bị HIV/AIDS, đái tháo đường, đột quỵ, viêm khớp dạng thấp, xơ nang, quai bị, Parkinson, Alzheimer,…cũng có nguy cơ cao bị khô cổ họng.
Hút thuốc lá
Các nghiên cứu đã chứng minh, các hóa chất trong thuốc lá không chỉ gây hại cho hệ hô hấp mà còn ảnh hưởng đến tuyến nước bọt, dẫn đến khô họng, đặc biệt là khô miệng vào ban đêm.
Do tuổi tác
Người cao tuổi bị khô miệng chiếm tỷ lệ cao. Nguyên nhân là do cơ bị lão hóa đi kèm với giảm chức năng tuyến nước bọt. Ngoài ra, người cao tuổi thường bị nhiều bệnh cùng một lúc, họ sử dụng nhiều thuốc để điều trị nên nguy cơ khô họng cũng cao hơn.
Khô miệng thường xuất hiện do tuổi tác, các thói quen xấu như hút thuốc gây ra
Khô miệng liên quan đến bệnh gì?
Các nguyên nhân gây khô miệng bao gồm nhiều bệnh lý như hội chứng Sjogren, HIV/AIDS, viêm tuyến nước bọt, cường giáp và vấn đề hô hấp như ngáy và thở miệng. Khô miệng cũng xuất phát từ tác dụng phụ của thuốc, tình trạng mất nước hoặc sau xạ trị/hóa trị vùng đầu cổ.
Bệnh lý mãn tính
- Hội chứng Sjogren là bệnh tự miễn tấn công tuyến nước bọt và tuyến lệ, gây khô miệng và mắt.
- Đái tháo đường làm giảm tiết nước bọt và tăng nguy cơ nhiễm trùng miệng.
- HIV/AIDS có thể giảm khả năng sản xuất nước bọt.
- Viêm tuyến nước bọt ảnh hưởng đến sự tiết nước bọt và làm đặc nước bọt.
- Cường giáp tạo ra việc khát nước và khô miệng do tăng trao đổi chất.
- Các bệnh thần kinh như Alzheimer, Parkinson, hay đột quỵ ảnh hưởng đến dây thần kinh tuyến nước bọt.
Nguyên nhân sức khỏe khác
- Mất nước do tiêu chảy, nôn ói hay đổ mồ hôi.
- Nhiễm nấm hoặc vi khuẩn trong khoang miệng.
- Vấn đề hô hấp như ngáy, lệch vách ngăn mũi khiến người bệnh thở bằng miệng.
- Thiếu vitamin, đặc biệt là B12.
Tác dụng phụ của thuốc và điều trị
- Nhiều loại thuốc như thuốc huyết áp, kháng histamin, giảm đau, trầm cảm và lợi tiểu gây khô miệng.
- Xạ trị và hóa trị vùng đầu và cổ có thể làm tổn thương tuyến nước bọt.
Khô miệng có nguy hiểm không?
Nước bọt rửa trôi thức ăn thừa bám trên răng và giảm mức acid làm hạn chế sự phát triển của vi khuẩn. Nước bọt giúp tăng khả năng cảm nhận mùi vị thức ăn, giúp việc nhai và nuốt dễ hơn. Đồng thời, các enzyme trong nước bọt còn hỗ trợ quá trình tiêu hóa.
Vì vậy, khi miệng ở tình trạng không có nước bọt hoặc có rất ít sẽ gây ra nhiều vấn đề đối với sức khỏe răng miệng và sức khỏe toàn thân. Người bệnh sẽ bị tăng nguy cơ nứt môi, lở miệng, sâu răng, viêm nướu, nhiễm nấm (tưa miệng),…Ngoài ra, còn có nguy cơ bị suy dinh dưỡng do nhai, nuốt khó khăn.
Tình trạng khô miệng kéo dài có thể là nguyên nhân dẫn đến các bệnh lý khác về răng miệng
Cách điều trị chứng khô miệng hiệu quả nhất
Để điều trị khô miệng hiệu quả, cần uống đủ nước (1.5–2 lít/ngày), kích thích tiết nước bọt (nhai kẹo cao su không đường, ngậm đá) và vệ sinh răng miệng bằng sản phẩm không có cồn. Sử dụng máy tạo độ ẩm, hạn chế cà phê và thuốc lá, có thể dùng nước bọt nhân tạo nếu cần. Nếu kéo dài, nên đi khám nha sĩ để xác định nguyên nhân.
- Bù nước và giữ ẩm: Uống nước đều đặn, không chờ khát. Dùng máy tạo độ ẩm trong phòng.
- Kích thích tuyến nước bọt: Nhai kẹo cao su không đường chứa xylitol để tăng tiết nước bọt.
- Chăm sóc răng miệng: Đánh răng 2 lần/ngày với kem chứa flouride và sử dụng chỉ nha khoa, tránh nước súc miệng có cồn.
- Thay đổi chế độ ăn: Hạn chế thực phẩm cay, nóng, mặn, có đường và đồ uống có caffeine; ăn thực phẩm mọng nước như dưa, táo, cam.
- Sử dụng sản phẩm hỗ trợ: Nước bọt nhân tạo, gel dưỡng ẩm hoặc son dưỡng môi cho môi nứt nẻ.
- Thở bằng mũi: Thở bằng mũi để giảm bay hơi nước trong miệng.
Cách điều trị chứng khô miệng hiệu quả nhất
Xây dựng chế độ ăn uống khoa học và uống tối thiểu 1.5 – 2L nước/ngày để đảm bảo sức khỏe cho răng miệng
Điều trị khô miệng nghiêm trọng
Nếu tình trạng khô miệng ngày càng trở nên nghiêm trọng, các phương pháp tại nhà không đem lại hiệu quả. Người bệnh nên đi thăm khám ngay để tìm sự trợ giúp của bác sĩ. Tùy vào nguyên nhân gây khô cổ họng, bác sĩ sẽ cân nhắc các phương pháp phù hợp.
Thay đổi thuốc
Nếu nguyên nhân gây khô miệng là do tác dụng phụ của thuốc, bác sĩ sẽ xem xét điều chỉnh lại liều lượng hoặc đổi sang một loại thuốc khác có tác dụng điều trị tương tự nhưng không gây khô họng.
Chỉ định thuốc kích thích tiết nước bọt
Nếu tình trạng khô miệng nặng, bác sĩ sẽ kê đơn pilocarpine hoặc cevimeline để kích thích tiết nước bọt. Ngoài ra, bác sĩ cũng có thể chỉ định bệnh nhân sử dụng chất thay thế nước bọt không kê đơn có chứa carboxymethyl cellulose, hydroxyethyl cellulose,…
Tùy vào nguyên nhân mà bác sĩ sẽ có phương án điều trị
Biện pháp ngăn ngừa khô miệng?
Để ngăn ngừa khô miệng, bạn có thể tham khảo một số gợi ý dưới đây của Nha Khoa Kim:
- Vệ sinh răng miệng thường xuyên bằng kem đánh răng, kết hợp sử dụng chỉ nha khoa và nước súc miệng để làm sạch hiệu quả.
- Uống nhiều nước, duy trì uống 8 cốc nước/ngày, mỗi lần uống từng ngụm và thường xuyên
- Ngủ trong phòng có máy làm ẩm để ngăn ngừa khô miệng vào ban đêm
- Nhai kẹo cao su hoặc các loại kẹo không đường để tăng tiết nước bọt
- Tập thở bằng mũi
- Thăm khám nha khoa định kỳ
Tránh xa:
- Nước súc miệng có cồn
- Chất kích thích như cafein, thuốc lá, rượu bia,…
- Thuốc không kê đơn, chẳng hạn như thuốc thông mũi, thuốc kháng Histamine có thể gây khô họng. Nên thay thế bằng một phương pháp điều trị hoặc một loại thuốc khác.
Vệ sinh răng miệng đúng cách và duy trì thói quen uống tối thiểu 2L nước mỗi ngày để ngăn ngừa và hạn chế khô miệng
Khô miệng là tình trạng phổ biến ở nhiều đối tượng và độ tuổi khác nhau, tuy không nguy hiểm đến sức khỏe nhưng chúng lại là nguyên nhân gây tìm ẩn các bệnh lý về răng miệng. Hy vọng bài viết trên của Nha Khoa Kim đã giúp bạn biết được các nguyên nhân gây khô họng và các phương pháp điều trị hiệu quả. Từ đó, có cách xử lý phù hợp khi bản thân có các triệu chứng của tình trạng này.
Mỗi phòng khám thuộc hệ thống Nha Khoa Kim được Sở Y tế các tỉnh thành thẩm định các danh mục kỹ thuật khác nhau. Quý khách sẽ được thực hiện các dịch vụ theo đúng những danh mục kỹ thuật mà Sở Y tế cho phép. Những danh mục khác sẽ được thực hiện tại bệnh viện.
